Leczenie uzależnienia od alkoholu

Ważnym problemem, z którym borykają się lekarze różnych specjalości jest rozstrzygnięcie, których pacjentów z AZA leczyć samodzielnie, a których kierować na leczenie specjalistyczne. Tylko nieznaczna część  pacjentów uzależnionych kwalifikuje się do oddziałów detoksykacyjnych, psychiatrycznych i neurologicznych.

Istnieją stany, które można określić jako bezwzględne wskazania do hospitalizacji. Należą do nich majaczenie alkoholowe, wystąpienie głębokiej depresji z myślami lub tendencjami samobójczymi, zaostrzenie przewlekłej halucynozy alkoholowej, niezdiagnozowane napady drgawkowe lub abstynencyjne napady mnogie i stany padaczkowe.  Jeśli u danego chorego wystąpiły w przeszłości powikłania zespołu abstynencyjnego takie jak napady drgawkowe czy majaczenie alkoholowe zwiększa to ryzyko wystąpienia powikłań podczas aktualnie leczonego zespołu abstynencyjnego. Pacjenci ci powinni zostać poddani szczegółowej ocenie a ich leczenie powinno się odbywać w warunkach szpitalnych.

Hospitalizację należy również rozważyć u osób obciążonych internistycznie, w podeszłym wieku czy u osób, które niedawno przebyły uraz czaszki. Ważna w kwalifikacji do leczenia szpitalnego jest również ocena czy leczenia AZA może odbywać się w domu w bezpiecznych warunkach, czy otoczenie może zapewnić choremu opiekę itp.Większość przypadków niepowikłanych zespołów abstynencyjnych może być jednak leczona ambulatoryjnie. Zasadą jest podawanie płynów uzupełniających niedobory elektrolitowe i niepodawanie żadnych leków mogących wchodzić w interakcje z alkoholem osobom nietrzeźwym. W praktyce oznacza to około 24-godzinny okres bez leków po intensywnym piciu.

Leczenie odwykowe
Podjęcie leczenia odwykowego znacząco zwiększa szansę na utrzymanie abstynencji przez osobę uzależnioną. Podstawową metodą leczenia uzależnienia w zakładach lecznictwa odwykowego jest psychoterapia. Farmakoterapia jest stosowana jako metoda pomocnicza i wykorzystywana głównie w leczeniu  alkoholowych zespołów abstynencyjnych, czasem jako wsparcie psychoterapii.

W programach terapeutycznych wykorzystywane są elementy różnych nurtów psychoterapeutycznych, większość terapii oparta jest jednak na zasadach terapii poznawczo behawioralnej oraz doświadczeniach zaczerpniętych z ruchu AA. Kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia mają przyznanie, że alkohol stanowi problem, nad którym straciło się kontrolę, rozpoznanie szkód poczynionych przez alkohol oraz poznanie mechanizmów prowadzących do użycia alkoholu. Ważne jest także rozpoznawanie sytuacji zwiększających ryzyko, trening zachowań w takich sytuacjach (na przykład nauczenie się odmawiania w sytuacjach towarzyskich, gdy podawany jest alkohol ) oraz nauczenie się opanowania stresu bez zażycia alkoholu lub substancji uspokajającej.

Osoba uzależniona musi bowiem wykształcić alternatywne sposoby rozwiązywania sytuacji stresowych. Niezwykle trudno jest wyjść z uzależnienia bez specjalistycznej pomocy. Dlatego też tak ważne jest uczęszczanie na spotkania AA i Al-Anon oraz regularne wizyty w  Poradni Zdrowia Psychicznego lub Poradni Przeciwalkoholowej.

Źródło: Adam Bilikiewicz (red.): Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Warszawa 2003, wydanie III (dodruk 2007), Wydawnictwo Lekarskie PZWL